Gương chống chói (auto-dimming) hoạt động dựa trên cảm biến ánh sáng và lớp điện sắc, tự điều chỉnh độ tối bề mặt gương để hạn chế lóa mắt. Cấu tạo gồm gương điện sắc, cảm biến trước/sau và mạch điều khiển. Bài viết trình bày nguyên lý, ưu điểm và các lỗi thường gặp để bạn bảo dưỡng đúng cách.
1. Khái quát
Gương chống chói (Electrochromic), hay gương tự động điều chỉnh độ sáng, gương chiếu hậu tự động giảm độ chói từ ánh sáng mạnh (như đèn pha phía sau) gương chỉ tối đi khi ánh sáng phía sau mạnh hơn ánh sáng phía trước, là một phần của hệ thống an toàn chủ động trên xe hơi hiện đại.
Gương điện sắc sử dụng cảm biến và dòng điện để thay đổi độ xuyên thấu của vật liệu, truyền điện tích vào lớp gel giữa hai lớp kính, làm tối gương ngay lập tức giúp loại bỏ hiện tượng “Troxler” (sự mù tạm thời do cường độ ánh sáng mạnh chiếu đột ngột vào mắt lái xe). Để lái xe an toàn hơn vào ban đêm mà không cần điều chỉnh thủ công.
2. Chức năng
- Chống chói thông minh (Smart Dimming): Tự động điều chỉnh mức độ tối của gương theo tỉ lệ thuận với cường độ ánh sáng chói từ xe phía sau.
- Hỗ trợ quan sát khi lùi (Reverse Inhibit): Hệ thống tự động chuyển gương về trạng thái sáng nhất khi người lái vào số lùi (R) để đảm bảo tầm nhìn tối đa phía sau.
- Tích hợp đa năng (Optional): Nhiều loại gương hiện đại tích hợp luôn màn hình camera lùi, la bàn điện tử và các nút bấm điều khiển cửa gara (HomeLink).
So sánh giữa gương cơ học với gương điện sắc:
| Tiêu chí | Gương cơ học (Manual Dimming) | Gương điện sắc (Auto-dimming) |
| Cơ chế vận hành | Người lái phải dùng tay gạt lẫy phía dưới gương. | Hoàn toàn tự động thông qua cảm biến quang học. |
| Công nghệ cốt lõi | Sử dụng kính lăng trụ (Prism) để thay đổi góc phản xạ. | Sử dụng lớp gel điện sắc (Electrochromic) và dòng điện. |
| Độ chống chói | Chỉ có 2 chế độ cố định: Bình thường và Chống chói. | Điều chỉnh linh hoạt, đa cấp độ theo cường độ sáng thực tế. |
| Tính an toàn | Dễ gây xao nhãng khi phải buông tay lái để điều chỉnh gương. | Giúp lái xe tập trung 100% vào lộ trình, không cần thao tác tay. |
| Phản ứng khi lùi | Vẫn ở trạng thái tối nếu không gạt lại (gây khó quan sát). | Tự động làm sáng gương khi vào số lùi (R) để đảm bảo tầm nhìn. |
| Độ bền vật lý | Rất bền, ít hỏng hóc linh kiện. | Có thể bị hỏng mạch điện hoặc chảy gel sau thời gian dài sử dụng. |
| Giá thành | Rẻ, trang bị trên các dòng xe phổ thông. | Đắt hơn, thường trang bị trên các dòng xe trung và cao cấp. |
| Hiện tượng bóng ma | Thường xuất hiện hình ảnh kép (bóng ma) khi ở chế độ tối. | Hình ảnh sắc nét, trung thực, không có hiện tượng bóng ma. |
3. Cấu tạo
Cấu tạo: Gương chống chói tự động sử dụng công nghệ Electrochromic và có cấu tạo chính gồm:
- Hai cảm biến ánh sáng:
- Cảm biến phía trước: Hướng ra trước, đo độ sáng xung quanh môi trường (để xác định trời tối).
- Cảm biến phía sau: Hướng về phía sau, đo cường độ ánh sáng chiếu trực tiếp vào gương (từ đèn pha xe sau).
Lớp kính trước: Kính cường lực bảo vệ.
Lớp dẫn điện trong suốt (ITO – Indium Tin Oxide): Phủ trên bề mặt trong của cả hai lớp kính để truyền điện áp.
Lớp vật liệu điện sắc (Electrochromic Layer): Chứa các phân tử nhạy điện (thường là Viologen).
Lớp phản xạ (Reflective Layer): Nằm ở phía sau cùng, thường là lớp mạ bạc hoặc nhôm chất lượng cao.
Cảm biến quang học:
- Ambient Sensor: Đo ánh sáng môi trường.
- Glare Sensor: Đo ánh sáng đèn pha xe sau.
Lớp vật liệu Electrochromic (thường là gel/chất lỏng): Lớp vật liệu đặc biệt này nằm giữa hai tấm kính dẫn điện. Vật liệu này có khả năng thay đổi màu sắc (trở nên tối hơn) khi có dòng điện chạy qua.
Sơ đồ (b) khi đặt điện thế vào điện cực, một phần ánh sáng tới sẽ bị hấp thụ do đó làm giảm lượng ánh sáng phản xạ.
4. Nguyên lý hoạt động
Hệ thống hoạt động dựa trên phản ứng Oxy hóa – Khử (Redox):
- Trạng thái bình thường: Các phân tử trong lớp gel điện sắc ở trạng thái trung hòa, ánh sáng đi xuyên qua và phản xạ lại 100%.
- Trạng thái kích hoạt: Khi cảm biến phát hiện chênh lệch cường độ sáng, bộ điều khiển cấp điện áp (khoảng 1.2V – 1.5V) vào hai lớp ITO.
- Phản ứng hóa học: Các ion di chuyển trong lớp gel, gây ra sự thay đổi cấu trúc phân tử làm cho lớp gel chuyển từ trong suốt sang màu xanh sẫm/đen. Quá trình này hấp thụ bớt ánh sáng trước khi nó kịp chạm vào lớp phản xạ.
- Trạng thái ngắt: Khi điện áp bị cắt hoặc đảo cực, các phân tử trở lại trạng thái cũ, gương sáng trở lại.
Sử dụng cảm biến ánh sáng để hoạt động một cách thông minh.
Khi cảm biến phát hiện ánh sáng mạnh từ phía sau, một điện áp sẽ tác động lên lớp gel đặc biệt (thường là vật liệu electrochromic) nằm giữa hai lớp kính.
Lớp gel này tự động thay đổi màu sắc (trở nên tối hơn), làm giảm cường độ ánh sáng phản xạ tới mắt người lái.
Khi ánh sáng chói hết, gương sẽ tự động trở lại trạng thái bình thường.
5. Sơ đồ hệ thống
6. Kiểm tra chẩn đoán
Kiểm tra tính năng:
- Che cảm biến mặt sau (Ambient Sensor) bằng băng dính đen.
- Dùng đèn pin chiếu vào cảm biến mặt trước (Glare Sensor).
- Gương phải tối lại trong vòng < 5 giây.
Kiểm tra tín hiệu lùi: Giữ nguyên trạng thái tối như trên, sau đó vào số lùi. Gương phải ngay lập tức sáng trở lại.Hiện tượng chảy mực/ố vàng: Lớp gel bị rò rỉ hoặc biến chất do nhiệt độ (cần thay mới).
Chẩn đoán hư hỏng:
- Hiện tượng chảy mực/ố vàng: Lớp gel bị rò rỉ hoặc biến chất do nhiệt độ (cần thay mới).
- Gương không tối: Kiểm tra nguồn 12V và dây mát bằng đồng hồ VOM.
Lưu ý : Khi kiểm tra gương điện sắc, nếu thấy mặt gương có hiện tượng loang lổ như vết dầu loang hoặc bị ố vàng cố định, đó là dấu hiệu của việc lớp gel điện sắc bị phân hủy hoặc rò rỉ, cần phải thay thế cụm gương mới.
7. Thông số kỹ thuật tiêu chuẩn
- Điện áp định mức: 9V – 16V DC.
- Cường độ dòng điện: < 300mA khi đang thay đổi màu.
- Độ phản xạ cực đại (High Reflectance): > 75% (Trạng thái sáng).
- Độ phản xạ cực tiểu (Low Reflectance): < 7% (Trạng thái tối nhất).
Tốc độ phản hồi: * Làm tối: < 6 giây. Làm sáng: < 10 giây
8. Vị trí và hình ảnh chi tiết
Vị trí: Gắn trên đế gương (Mirror Base) ở kính chắn gió phía trước.
Hy vọng với những chia sẻ trên của VATC, bạn đã hiểu hơn về gương chiếu hậu chống chói bên trong xe ô tô (Auto-dimming Interior Rearview Mirror). Mong rằng bạn đã có thêm một kiến thức thú vị trong ngày.
Nếu bạn có đang đam mê hoặc muốn tìm hiểu về các khóa học trong ngành ô tô thì liên hệ ngay với trung tâm VATC theo thông tin dưới đây để được tư vấn chi tiết nhất nhé!
Trung Tâm Huấn Luyện Kỹ Thuật Ô Tô Việt Nam – VATC
- Địa chỉ: Số 4-6, Đường số 4, Phường Hiệp Bình Phước, Thành Phố Thủ Đức, Thành phố Hồ Chí Minh
- Điện thoại: 0945711717
- Email: info@oto.edu.vn
Xem thêm:
