Panme (Micrometer) là dụng cụ đo cơ khí có tính chính xác cao, được sử dụng phổ biến trong sửa chữa và kiểm tra chi tiết động cơ ô tô. Bài viết này giúp kỹ thuật viên và học viên hiểu rõ thước đo Panme là gì, các loại Panme thường dùng, cách đọc Panme cơ khí 0.01mm theo từng bước, cùng những lưu ý quan trọng để đo đúng, đo chuẩn và bảo quản dụng cụ hiệu quả trong thực tế xưởng.
1. Panme là gì?
Panme (hay còn gọi là Micrometer) là một dụng cụ đo lường cơ khí chính xác, được thiết kế để đo các kích thước tuyến tính (chiều dài, đường kính, độ sâu, độ dày) của chi tiết máy hoặc vật thể.
Độ chính xác: Panme có độ chính xác cao hơn thước kẹp (caliper), thường đạt đến 0.01 mm hoặc thậm chí 0.001mm
Nguyên tắc hoạt động: Dựa trên nguyên lý biến đổi chuyển động quay thành chuyển động tịnh tiến bằng một cặp trục vít-đai ốc chính xác.
2. Các loại panme thường dùng
Panme được phân loại dựa trên mục đích sử dụng và cơ chế hiển thị:
2.1 Phân loại theo mục đích sử dụng
Panme đo ngoài (Outside Micrometer): Đo đường kính ngoài, độ dày của vật, có khung hình chữ C, phổ biến nhất.
Đối với loại Panme này thường được thiết kế có phạm vi đo là 25mm (Vd: Panme 0-25mm; 25-50mm; 50-75mm;75mm-100mm,…)
Panme đo trong (Inside Micrometer): Đo đường kính trong của lỗ, rãnh. Có 2 loại chính với những đường kính nhỏ Với đường kính lỗ lớn ta có thể dùng loại Panme có nhiều thanh nối dài để thay đổi dải đo.
Panme đo sâu (Depth Micrometer): Đo độ sâu của rãnh, lỗ hoặc bậc. Có một đế đo cố định đặt trên bề mặt chuẩn.
2.2 Phân loại theo cơ chế hiển thị
Panme cơ khí: Kết quả đo được đọc thông qua các vạch chia trên thước chính và ống quay (thước phụ).
Panme điện tử (Digital Micrometer): Kết quả hiển thị trực tiếp trên màn hình LCD, dễ đọc, thường có khả năng chuyển đổi đơn vị (mm/inch) và thiết lập điểm 0 linh hoạt.
3. Cách đọc panme (Panme cơ khí 0.01mm)
3.1 Các bước đo
Cố định vật đo: Đặt vật cần đo giữa hai đầu đo.
Tiếp xúc: Dùng tay vặn thước phụ (thimble) để trục quay đến khi chạm nhẹ vào vật đo.
Lực siết đo chuẩn: Chuyển sang vặn bánh cóc hay còn gọi là cần hãm lực (Ratchet Stop) ở cuối panme. Vặn nhẹ nhàng cho đến khi nghe thấy 3 tiếng “tách” nhỏ liên tiếp. Điều này đảm bảo áp lực đo là đồng đều, tránh siết quá chặt làm hỏng hoặc biến dạng vật đo.
Khóa trục đo: Khóa chốt hãm (Lock Clamp) để cố định ống quay, giữ nguyên kết quả đo.
Đọc kết quả: Lấy panme ra khỏi vật đo và tiến hành đọc giá trị.
3.2 Các bước đọc chi tiết
Bước 1: Đọc Giá trị Milimet Nguyên (A)
Vị trí: Đọc các vạch chia nằm phía trên đường chuẩn của thước chính. Mỗi vạch ứng với 1 mm.
Cách đọc:
Xác định vạch milimet lớn nhất mà mép ống quay đã vượt qua.
VD như hình minh họa phần trong ô đỏ thể hiện cho phần số nguyên là 7mm. (A=7mm).
Bước 2: Đọc Giá trị Nửa Milimet (B)
Vị trí: Đọc vạch chia nằm phía dưới đường chuẩn của thước chính. Vạch này nằm giữa hai vạch milimet nguyên liên tiếp và có giá trị là 0.5mm.
Cách đọc:
Nếu vạch 0.5mm này đã hiện ra (tức là mép ống quay đã vượt qua nó), thì B = 0.5mm.
Nếu vạch 0.5mm chưa hiện ra (đang bị ống quay che khuất), thì B = 0mm.
Vd như hình minh họa bên dưới ống quay vẫn chưa qua khỏi vạch nên (B=0mm).
Bước 3: Đọc Giá trị Phần trăm Milimet (C)
Vị trí: Đọc các vạch chia trên ống quay. Ống quay thường chia thành 50 vạch, mỗi vạch= 0.01mm
Cách đọc:
Xác định vạch trên ống quay trùng với đường chuẩn của thước chính.
Lấy số thứ tự vạch này nhân với độ chính xác 0.01mm để có giá trị (C).
Vd như hình minh họa ống xoay đã xoay đến vạch 38 vậy C=0,38mm.
Bước 4: Tính tổng 3 kết quả trên
A+B+C => 7+0+0,38mm = 7,38mm.
4. Những lưu ý khi sử dụng
Để đảm bảo kết quả đo chính xác và duy trì tuổi thọ của panme, cần lưu ý:
Lực đo: Luôn sử dụng cần hãm lực (Ratchet Stop) hoặc núm vặn cuối (Friction Thimble) để vặn panme khi đo. Vặn cho đến khi nghe thấy 3 tiếng “tách” nhỏ để đảm bảo lực đo tiêu chuẩn, tránh siết quá chặt làm sai lệch kết quả hoặc hỏng vật đo.
Đảm bảo vệ sinh: Vật đo và các mặt đo của panme phải được lau sạch hoàn toàn trước khi đo.
Canh chuẩn lại Panme: Luôn kiểm tra và điều chỉnh điểm chuẩn của panmes trước khi sử dụng.
Tránh vật thể chuyển động: Không sử dụng panme để đo các vật thể đang quay hoặc đang rung.
Bảo quản: Cất giữ panme trong hộp chuyên dụng, nơi khô ráo, tránh va đập mạnh hoặc nhiệt độ thay đổi đột ngột.
Sau khi đo: Không khóa trục đo ở vị trí hai mỏ chạm nhau mm trong thời gian dài để tránh gây biến dạng ren trục vít.
Trên đây là toàn bộ thông tin về chủ đề hướng dẫn chi tiết về thước đo Panme mà trung tâm VATC muốn gửi đến bạn. Hy vọng bài viết này sẽ bổ ích và hữu dụng với bạn.
Nếu bạn có đang đam mê hoặc muốn tìm hiểu về các khóa học trong ngành ô tô thì liên hệ ngay với trung tâm VATC theo thông tin dưới đây để được tư vấn chi tiết nhất nhé!
Trung Tâm Huấn Luyện Kỹ Thuật Ô Tô Việt Nam – VATC
- Địa chỉ: Số 4-6, Đường số 4, Phường Hiệp Bình Phước, Thành Phố Thủ Đức, Thành phố Hồ Chí Minh
- Điện thoại: 0945711717
- Email: info@oto.edu.vn
Xem thêm:
