Thị trường lao động năm 2026 đang chứng kiến một nghịch lý rõ rệt: lực lượng lao động dồi dào nhưng nhiều doanh nghiệp vẫn rơi vào tình trạng thiếu nhân sự. Nguyên nhân không nằm ở số lượng người học hay số lượng người tìm việc, mà ở sự lệch pha giữa nhu cầu thực tế của thị trường và năng lực mà người lao động đang có. Khi hiểu rõ ngành nghề nào đang thiếu nhân lực thật sự và doanh nghiệp đang cần kiểu người như thế nào, bạn sẽ có cơ sở để chọn nghề không chỉ nhằm “có việc làm”, mà còn tạo được nền tảng phát triển ổn định và lâu dài trong tương lai.
1. Vì sao hiện nay có nhiều ngành bị thiếu nhân lực?
Thực tế cho thấy, vấn đề lớn nhất của thị trường lao động hiện nay không nằm ở số lượng người được đào tạo, mà ở khả năng làm việc thực tế sau đào tạo. Nhiều ngành không thiếu người có bằng cấp, nhưng lại thiếu những nhân sự có thể bắt tay vào việc ngay, đáp ứng được yêu cầu công việc cụ thể.
Điều đáng báo động hơn là trong nhiều năm qua, không ít người chọn nghề theo cảm tính: nghe “ngành hot”, thấy “dễ xin việc”, hoặc học theo số đông. Bên cạnh đó, không ít người trẻ hiện nay lại có tâm lý ngại những nghề vất vả, e dè lao động tay chân hay các công việc đòi hỏi kỹ thuật và sự kiên trì, khiến lựa chọn nghề nghiệp ngày càng xa rời nhu cầu thực tế của thị trường.
Hệ quả là một lượng lớn lao động được đào tạo lệch với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp. Nhiều người có bằng cấp nhưng thiếu kỹ năng, thiếu trải nghiệm thực tế, khiến doanh nghiệp không thể sử dụng ngay.
Cùng với đó, công nghệ hiện đang thay đổi quá nhanh. Máy móc, phần mềm, tự động hóa đã thay thế hàng loạt công việc cũ, trong khi các vị trí mới đòi hỏi kỹ năng cao hơn, thực tế hơn. Người lao động không kịp thích nghi sẽ bị bỏ lại phía sau, còn doanh nghiệp thì rơi vào cảnh “tuyển mãi không ra người phù hợp”.
Từ đó cho thấy thiếu nhân lực không phải do xã hội thiếu người, mà vì thiếu đúng người – đúng kỹ năng – đúng thời điểm.
2. Các ngành nghề nào đang thiếu nhân lực “nhiều” hiện nay
Những ngành đang thiếu nhân lực không phải là các ngành “hot” nhất trên truyền thông, mà là những lĩnh vực gắn với nhu cầu vận hành thực tế của xã hội, đòi hỏi kỹ năng thật và có giá trị bền vững theo thời gian.
Có thể kể đến các nhóm ngành:
- Kỹ thuật – công nghệ ứng dụng: điện, điện tử, kỹ thuật ô tô, cơ khí công nghệ cao
- Công nghệ thông tin, dữ liệu và an ninh mạng
- Giáo dục và đào tạo
- Y tế và dịch vụ chăm sóc sức khỏe
- Logistics và quản lý chuỗi cung ứng
- Thương mại điện tử E-commerce
- Sản xuất, vận hành và bảo trì hệ thống kỹ thuật
- Năng lượng, môi trường và các lĩnh vực công nghệ xanh
- Xây dựng, hạ tầng và kỹ thuật công trình
- Dịch vụ kỹ thuật, bảo trì và chăm sóc sau bán hàng
- Nông nghiệp công nghệ cao và chế biến thực phẩm
Những ngành này không thiếu người học, nhưng lại thiếu người đủ năng lực làm việc thực tế. Doanh nghiệp sẵn sàng trả lương cao cho ứng viên, nhưng đổi lại là yêu cầu rất rõ ràng: làm được việc, chịu học, chịu cập nhật.
3. Những kỹ năng bạn cần có để đáp ứng nhu cầu ngành nghề trong tương lai
Trong bối cảnh nhiều ngành đang thiếu nhân lực, câu hỏi quan trọng không còn là “ngành nào thiếu người” mà là “mình có đủ kỹ năng để bước vào ngành đó hay không”.
Thực tế, doanh nghiệp không thiếu ứng viên, mà thiếu người làm được việc thật.
Tham khảo 5 yếu tố sau để hiểu rõ về yêu cầu của thị trường lao động hiện nay:
- Kỹ năng thực hành: Hiện nay, doanh nghiệp không còn ưu tiên ứng viên chỉ có kiến thức lý thuyết, mà chú trọng khả năng làm việc thực tế. Những người hiểu quy trình, thao tác thành thạo và xử lý được tình huống phát sinh luôn được đánh giá cao.
- Khả năng thích nghi: Công nghệ và yêu cầu nghề nghiệp thay đổi rất nhanh, ai sẵn sàng học cái mới, cập nhật công nghệ và điều chỉnh cách làm sẽ luôn có lợi thế hơn những người chỉ quen theo lối cũ.
- Tư duy giải quyết vấn đề: Doanh nghiệp đánh giá cao những người biết quan sát, phân tích và chủ động xử lý, thay vì chờ chỉ việc từng bước. Đây chính là ranh giới giữa người “chỉ làm” và người có thể đi xa trong nghề.
- Thái độ & kỷ luật nghề: Kỹ năng có thể đào tạo thêm, nhưng thái độ thì rất khó thay đổi. Người làm việc nghiêm túc, có trách nhiệm và tinh thần cầu tiến luôn được ưu tiên giữ lại và phát triển lâu dài.
- Kỹ năng mềm: Người lao động cần có khả năng chịu được áp lực công việc, đặc biệt trong những giai đoạn cao điểm khi khối lượng và tiến độ công việc đều tăng cao. Bên cạnh đó, việc phối hợp hiệu quả với đồng nghiệp, giao tiếp rõ ràng với cấp trên và khách hàng, cùng với ý thức quản lý thời gian, tuân thủ quy trình và kỷ luật lao động là những yếu tố không thể thiếu. Những kỹ năng này giúp công việc được vận hành thông suốt, giảm thiểu sai sót và tạo nền tảng cho hiệu quả làm việc ổn định, bền vững về lâu dài.
Tóm lại, thị trường lao động ngày càng ưu tiên những người “vào là làm”. Ai xây dựng được kỹ năng thực tế sớm và đầu tư nghiêm túc cho năng lực của mình sẽ có lợi thế rõ rệt khi bước vào các ngành đang thiếu nhân lực.
4. Nên chọn ngành thiếu nhân lực theo tiêu chí nào?
Không phải ngành nào đang thiếu người cũng phù hợp để theo đuổi lâu dài. Chọn đúng ngành thiếu nhân lực cần dựa trên những tiêu chí thực tế, thay vì chạy theo các con số tuyển dụng mang tính thời điểm.
- Trước hết, hãy ưu tiên những ngành có nhu cầu thật và ổn định. Đó thường là các lĩnh vực gắn với nhu cầu thiết yếu của xã hội như sản xuất, kỹ thuật, dịch vụ, chăm sóc – bảo trì. Những ngành này có thể không “ồn ào” trên truyền thông, nhưng luôn cần người làm được việc và ít bị ảnh hưởng bởi biến động ngắn hạn của thị trường.
- Tiếp theo là những ngành đòi hỏi kỹ năng thực hành, khó bị thay thế bởi máy móc trong ngắn hạn. Khi tay nghề và kinh nghiệm thực tế quyết định giá trị lao động, người làm giỏi sẽ luôn có chỗ đứng, kể cả trong giai đoạn kinh tế khó khăn hay khi công nghệ thay đổi nhanh.
- Một tiêu chí quan trọng khác là nhu cầu tuyển dụng diễn ra liên tục quanh năm, không phụ thuộc quá nhiều vào mùa vụ hay các đợt cao điểm ngắn hạn. Những ngành luôn có nhu cầu bổ sung nhân lực sẽ giúp người lao động dễ tìm việc hơn, hạn chế rủi ro thất nghiệp khi thị trường chững lại.
- Bên cạnh đó, ngành nghề cần có lộ trình phát triển rõ ràng. Không chỉ dừng ở việc có việc làm khi mới vào nghề, mà còn cho phép người lao động nâng cao tay nghề, thăng tiến lên các vị trí cao hơn hoặc tiến tới làm chủ sau vài năm làm việc. Những ngành chỉ giải quyết việc làm ngắn hạn nhưng không có “đường đi tiếp theo” rất dễ khiến người lao động rơi vào bế tắc, dù ban đầu đang “khát người”.
- Cuối cùng, mức độ phù hợp với bản thân vẫn là yếu tố then chốt. Ngành có thiếu nhân lực đến đâu nhưng không phù hợp với năng lực, tính cách hoặc điều kiện cá nhân thì cũng khó theo lâu dài. Chỉ khi có thể gắn bó, học sâu và làm tới nơi tới chốn, nghề đó mới thực sự mang lại sự bền vững.
5. Lời khuyên chọn nghề cho người muốn bước chân vào thị trường lao động thiếu nhân lực
Khi đứng trước lựa chọn nghề nghiệp, điều quan trọng không phải là chạy theo một ngành chỉ vì “nghe nói đang thiếu người”, mà là hiểu đúng thị trường đang thật sự cần ai và cần giá trị gì.
Một ngành thiếu nhân lực bền vững luôn thể hiện qua nhu cầu tuyển dụng rõ ràng, yêu cầu cụ thể và khả năng trả lương xứng đáng cho người làm được việc.
Vì vậy, trước khi quyết định, hãy dành thời gian quan sát thực tế về thị trường lao động và trả lời câu hỏi sau:
- Doanh nghiệp đang thiếu vị trí nào?
- Kỹ năng nào tạo ra giá trị để có thể phát triển lâu dài?
Khi hiểu rõ điều này bạn sẽ chọn nghề với tâm thế chủ động, thay vì bị cuốn theo những xu hướng ngắn hạn.
Sau khi xác định được hướng đi phù hợp, hãy bắt đầu bằng việc xây dựng nền tảng kỹ năng thực tế càng sớm càng tốt. Vì dù học nghề hay học chuyên môn thì môi trường có tính chất thực hành và va chạm với công việc thật sẽ giúp bạn tích lũy năng lực nhanh hơn, tự tin hơn khi bước vào thị trường lao động.
Hy vọng những phân tích trong bài viết đã giúp bạn nhìn rõ hơn ngành nghề nào đang thiếu nhân lực thật sự, vì sao doanh nghiệp khó tuyển người và đâu là hướng đi bền vững cho tương lai.
Chúc bạn sớm tìm được ngành nghề phù hợp với năng lực, điều kiện và mục tiêu dài hạn của bản thân, để không chỉ có việc làm, mà còn xây dựng được một sự nghiệp ổn định và đáng giá trong những năm tới.
Trung Tâm Huấn Luyện Kỹ Thuật Ô Tô Việt Nam – VATC
- Địa chỉ: Số 4-6, Đường số 4, khu phố 6, Phường Hiệp Bình Phước, Thành Phố Thủ Đức, Tp.HCM
- Điện thoại: 0945711717
- Email: info@oto.edu.vn
