Nhiều sinh viên chỉ thực sự nhận ra lựa chọn ngành học của mình chưa phù hợp khi bắt đầu bước vào thị trường lao động. Thực tế hiện nay cho thấy, những ngành ra trường khó xin việc đang xuất hiện ngày càng nhiều, chủ yếu do sự lệch pha giữa chương trình đào tạo và nhu cầu sử dụng nhân lực của doanh nghiệp. Khoảng cách này không chỉ gây khó khăn cho người học khi tìm việc, mà còn khiến doanh nghiệp mất nhiều thời gian và chi phí để tuyển được nhân sự phù hợp, trở thành một bài toán đáng quan tâm của thị trường lao động hiện nay.
1. Vì sao ngày càng có nhiều ngành ra trường khó xin việc?
Nhiều ngành ra trường khó xin việc không bắt nguồn từ việc người học thiếu năng lực, mà đến từ sự chênh lệch giữa đào tạo và nhu cầu sử dụng lao động của doanh nghiệp.
Ở nhiều lĩnh vực, chương trình học vẫn còn nặng về lý thuyết, trong khi kỹ năng thực hành là yếu tố quyết định khả năng làm việc lại chưa được chú trọng đúng mức. Sinh viên tốt nghiệp có kiến thức nền nhưng thiếu khả năng triển khai công việc cụ thể, khiến doanh nghiệp phải đào tạo lại từ đầu. Trong bối cảnh chi phí nhân sự ngày càng cao như hiện nay thì đây là điều mà nhiều doanh nghiệp không chấp nhận.
Song song đó, không ít ngành từng được xem là “an toàn” hoặc “dễ xin việc” đã rơi vào tình trạng dư thừa nhân lực. Số lượng người học tăng nhanh trong nhiều năm liền, nhưng nhu cầu tuyển dụng lại không mở rộng tương ứng.
Bên cạnh yếu tố đào tạo và cung – cầu, sự thay đổi nhanh của công nghệ và mô hình kinh doanh cũng đang tái định hình thị trường việc làm. Nhiều công việc truyền thống bị tự động hóa hoặc thay thế bằng công nghệ mới, khiến những ngành không kịp thích ứng dần mất lợi thế. Dù từng phổ biến, các ngành này vẫn có thể trở thành nhóm ngành ra trường khó xin việc nếu không được cập nhật theo nhu cầu thực tế.
2. Top những ngành ra trường khó xin việc hiện nay
Theo phân tích từ trang thông tin điện tử tổng hợp, trong vài năm tới thị trường lao động sẽ tiếp tục sàng lọc mạnh. Một số ngành dù vẫn được đào tạo phổ biến nhưng cơ hội việc làm cho sinh viên mới tốt nghiệp đang dần thu hẹp.
Nguyên nhân không nằm ở năng lực cá nhân, mà chủ yếu đến từ sự bão hòa nguồn cầu, thay đổi trong cách tuyển dụng của doanh nghiệp và tác động ngày càng rõ của công nghệ.
Dưới đây là các ngành được đánh giá ra trường khó xin việc nếu người học không có kỹ năng nổi bật hoặc định hướng nghề nghiệp rõ ràng ngay từ sớm.
2.1. Ngành Quản trị kinh doanh
Ngành này có rất nhiều sinh viên theo học nhưng lại dễ học dàn trải, thiếu kỹ năng cụ thể. Doanh nghiệp ít tuyển cử nhân quản trị chung chung, mà cần người làm được việc thực tế.
Vì vậy ra trường thiếu trải nghiệm sẽ rất khó cạnh tranh.
2.2. Ngành Tài chính – Ngân hàng
Các vị trí phổ thông trong ngành tài chính – ngân hàng đang dần bão hòa. Doanh nghiệp ưu tiên người có kinh nghiệm, chứng chỉ hoặc kỹ năng phân tích chuyên sâu.
Sinh viên mới ra trường chỉ có bằng cấp, thiếu thực tập hoặc không theo hướng chuyên môn rõ ràng sẽ khó tìm được việc phù hợp.
2.3. Ngành Luật (không theo chuyên sâu)
Luật là ngành có yêu cầu nghề nghiệp cao nhưng cơ hội việc làm không trải đều. Những người học luật theo hướng chung chung, không theo chuyên ngành hoặc không học nghiệp vụ chuyên sâu thường khó xin việc, vì doanh nghiệp và văn phòng luật ưu tiên người có định hướng rõ và kinh nghiệm thực tế.
2.4. Ngành Sư phạm
Cơ hội việc làm ngành sư phạm phụ thuộc lớn vào nhu cầu tuyển dụng của hệ thống giáo dục. Ở nhiều thời điểm, số lượng sinh viên ra trường vượt quá nhu cầu, đặc biệt tại một số bộ môn khiến không ít cử nhân phải chờ việc lâu hoặc chuyển hướng sang ngành khác.
2.5. Ngành Du lịch – Nhà hàng – Khách sạn
Đây là ngành phụ thuộc mạnh vào tình hình kinh tế và du lịch. Doanh nghiệp ngày càng tuyển chọn kỹ hơn, ưu tiên người có kinh nghiệm, ngoại ngữ tốt và chịu được áp lực. Sinh viên mới ra trường nếu thiếu va chạm thực tế sẽ khó tìm được công việc ổn định.
2.6. Ngành Ngôn ngữ
Biết ngoại ngữ thôi không còn là lợi thế lớn như trước, khi công nghệ dịch thuật ngày càng phát triển. Doanh nghiệp cần người vừa có ngoại ngữ, vừa có chuyên môn nghề nghiệp khác. Sinh viên ngành ngôn ngữ nếu không kết hợp thêm kỹ năng nghề nghiệp sẽ khó xin việc đúng ngành.
3. Làm thế nào để tránh chọn nhầm ngành khó xin việc?
Thực tế cho thấy, chọn nhầm ngành không hẳn vì người học thiếu năng lực, mà thường đến từ việc thiếu thông tin, thiếu góc nhìn thị trường và lựa chọn dựa trên cảm tính.
Để hạn chế rủi ro này, người học cần tiếp cận việc chọn ngành theo hướng thực tế và dài hạn hơn.
- Trước hết, cần nhìn vào nhu cầu thật của thị trường lao động: Thay vì chỉ dựa vào danh tiếng ngành học hoặc xu hướng truyền thông. Một ngành đào tạo nhiều chưa chắc đã dễ xin việc, trong khi nhiều ngành ít được nhắc đến lại đang thiếu người làm được việc thực tế. Các trang tuyển dụng, trang tìm việc sẽ giúp bạn có góc nhìn khách quan hơn về nhu cầu doanh nghiệp và xu hướng lao động hiện nay.
- Thứ hai, hãy đánh giá ngành học dựa trên kỹ năng đầu ra: Không chỉ dựa vào tên ngành. Một ngành học an toàn thường là ngành giúp bạn hình thành kỹ năng chuyên môn/thực hành rõ ràng, có thể ứng dụng ngay vào công việc. Nếu chương trình đào tạo quá nặng lý thuyết, ít thực hành hoặc không gắn với môi trường làm việc thực tế, rủi ro thất nghiệp sau tốt nghiệp sẽ cao hơn.
- Cuối cùng, cần cân nhắc mức độ phù hợp với bản thân và khả năng theo nghề lâu dài: Ngành có nhu cầu cao nhưng không phù hợp với năng lực, tính cách hoặc điều kiện cá nhân thì rất khó bền vững. Chỉ khi bạn có thể học sâu, làm lâu và liên tục nâng cấp kỹ năng, ngành nghề đó mới thực sự trở thành lợi thế chứ không phải gánh nặng.
4. Không có ngành “dễ xin việc” cho người không có năng lực
Có một thực tế không thể né tránh “không có ngành nào tự nhiên dễ xin việc nếu người học không đủ năng lực”. Ngành nghề chỉ tạo ra cơ hội, còn việc nắm bắt được hay không phụ thuộc vào kỹ năng và cách làm nghề của mỗi người.
Ngược lại, ngay cả trong những ngành vốn bị xem là ra trường khó xin việc, vẫn có những người trụ vững và phát triển tốt. Điểm chung của họ không nằm ở bằng cấp hay xuất phát điểm, mà ở việc làm được việc thật, hiểu nghề đến nơi đến chốn và có thái độ nghiêm túc với con đường mình chọn.
Thị trường lao động không “loại bỏ” ngành nghề, mà đang sàng lọc con người. Ai đáp ứng được yêu cầu thực tế thì ở lại, ai thiếu kỹ năng và không chịu thay đổi thì buộc phải rẽ hướng bất kể học ngành gì.
Vậy thị trường lao động hiện nay ưu tiên cho những người nào?
- Làm được việc ngay, không cần đào tạo lại quá nhiều.
- Có tư duy học hỏi và thích nghi với thay đổi.
- Có kỷ luật, trách nhiệm và thái độ nghiêm túc với nghề.
Thay vì hỏi “ngành nào dễ xin việc”, câu hỏi đúng hơn là: mình sẵn sàng đầu tư bao nhiêu cho năng lực của chính mình? Khi bạn có giá trị thật, thị trường sẽ tự mở cửa.
Bởi vì những ngành ra trường khó xin việc không đáng sợ bằng việc chọn nghề mà không hiểu thị trường. Hiểu đúng nhu cầu xã hội, chọn ngành có giá trị thực và đầu tư nghiêm túc cho kỹ năng cá nhân sẽ giúp bạn tránh được cảnh học xong rồi loay hoay, thất nghiệp hoặc làm trái ngành trong nhiều năm.
Trung Tâm Huấn Luyện Kỹ Thuật Ô Tô Việt Nam – VATC
- Địa chỉ: Số 4-6, Đường số 4, khu phố 6, Phường Hiệp Bình Phước, Thành Phố Thủ Đức, Tp.HCM
- Điện thoại: 0945711717
- Email: info@oto.edu.vn
